the works and projects of Yseult de Blécourt

 

 

Megaliths


Waarschijnlijk komt er in 2027 een zogenaamde Element uit bij Cambridge University Press. Omdat het dan zeker 2028 wordt, voordat die op mijn website gaat staan, hier vast een voorproefje.


Hierboven een niet geregistreerd hunebed,
aanwezig in het Ellert & Brammert museum te Schoonoord.

Ten eerste: het stikt in Assen (en zeer waarschijnlijk ook daarbuiten) van de losse keien, al dan niet (zinvol) gearrangeerd. Die heb ik verzameld (en dat blijf ik doen) onder de naam: keienjacht.

Ten tweede: ik was laatst in Lochem (in de Achterhoek). Die plaats wordt de “keistad” genoemd (wat overigens niets met zwerfstenen heeft te maken) en het marktplein ligt vol met grote, en niet zo grote zwerfstenen (overigens niet van die joekels die je in Drenthe aantreft.

Overigens: toen ik in Ljubljana was (voor een conferentie over GHOSTS [zie aldaar]), zag ik daar een kunstwerk. Ik zat in de bus, op weg naar het hotel; Mirjam heeft het later voor me gefotografeerd:


SPINNENDE VROUWTJES

Het verband tussen de Witte Wieven en hunebedden wordt treffend verbeeld op dit plaatje. Dit plaatje komt uit een boek, Oude Volksvertellingen, samengesteld door Jaap Sinninghe, waarvan enkel slechts de tweede druk is te vinden.1 De tekst luidt als volgt:
Men vertelt, dat er bij de hunebedden in de omgeving van Wasperveen oude vrouwtjes met gouden spinnewielen zitten te spinnen. Het is gevaarlijk hen te beledigen. Een boerenknecht waagde dat toch eens: hij zou de vrouwtjes eens plagen. Om echter sneller te vluchten, besteeg hij een paard. Op de plaats waar de vrouwtjes zaten, riep hij:
     Old wiefien platvoet,
     Komstoe mar oet,
     As ’t kwaad doet!
en reed ijlings weg, maar de vrouwtjes zetten hem na en wierpen hem met groene botten.
Gelukkig bereikte de knecht intijds de stal; een der botten echter trof de poot van het paard, en die was daardoor zijn hele leven lam. Had het bot de knecht getroffen, dan was hij dood geweest.
De oorspronkelijke tekst staat (in het Duits) in Johann Wilhelm Wolf, Deutsche Märchen und Sagen, 581-582.2
Bij Bergmans-Beins staat het er zo (althans het begin):
Bij de bergjes in de heide kun je ze vinden. In de zoele voorjaarsnachten zwerven ze rond en dansen over de heide. Bij de hunebedden, daar wonen ze en bergen er haar geld en schatten.
Rijk zijn ze – heel rijk. Ze weten precies waar het geld is verborgen in het bosch en bij het moeras.
Ja – bij het moeras, daar zijn ze ook graag. Wees voorzichtig als je er langs gaat en zie niet te vaak om, ook al hoor je geruisch, ook al zingt het om je heen.3
Ongetwijfeld doet het verhaal van Bergmans-Beins meer Drents aan. De tekst van Wolf lijkt nogal op de verhalen die verteld worden op de grens van Overijssel en Gelderland.4
De meest nabij gelegen hunebedden (6 km in vogelvlucht) zijn D53 en D54.


D53

Volgens de Meppeler docent en journalist Jan Poortman (in 1951): zweefden de Witte Wieven “boven de berkenbosjes bij Gieten, doch ook tussen het zware hout langs de essen van Dunningen en van de havezaten bij De Wijk of aan de weg van Gees naar Zwinderen. Te Gasteren en Oudemolen zag men ze door de lucht voorbijgaan evenals te Elp; op de stuifzanden van Lhee, Zeegse en Havelte vertoonden ze zich. Op den Ekel – de Ekelenberg bij Zuidwolde – spon er één in maanlichte nachten boven de oude graven en vrouwen gingen tot haar, wanneer het huwelijk kinderloos bleef om op blote voeten af te dalen naar de Reest”.5

1 Zowel op de Bibliotheek van het Meertens-Instituut, als in de KB, als in mijn eigen bibliotheek. De afbeelding staat op p. 95 en is gemaakt door W.F. Dupont.
2 Leipzig: Brockhaus, 1845, no. 471.
3 Drentsche volks-overleveringen (Assen: Van Gorcum & comp. , 1945), p. 41-43, cit. 41.
4 Zie ook: mijn bijdrage aan Verhalen van Stad en Streek (2010), pp. 145-147.
5 Zie noot 4.

 

 

Copyright © by Yseult de Blécourt, 2025